Hiện tượng này cùng diễn biến nguyên Chủ tịch CTCK Hà Thành từng bỏ trốn với số tiền hơn trăm tỷ đồng khiến NĐT lo lắng. Phải chăng có tình trạng mất thanh khoản ở một số CTCK và tiền của NĐT không còn an toàn?
CTCK chậm thanh toán, do đâu?
Ông Trịnh Hoài Giang, Phó tổng giám đốc CTCK TP. HCM (HSC) cho rằng, chưa thể kết luận gì nếu chỉ căn cứ vào sự việc CTCK chậm thanh toán cho NĐT. Vì không loại trừ khả năng, việc chậm thanh toán do lỗi kỹ thuật như lỗi đường truyền. Cũng có thể lượng tiền NĐT yêu cầu thanh toán cao hơn số tiền trong quỹ mà CTCK có, nên để thanh toán, CTCK phải chờ giải ngân thêm từ ngân hàng.
Giả thiết khác là CTCK đã chuyển phần lớn tiền của NĐT vào tài khoản ở ngân hàng. Do
| |
Luật sư Trần Thanh Tùng
Văn phòng Luật Phước & Partner
UBCK có quy định, tiền và chứng khoán của NĐT phải được tách bạch. Tiền của NĐT phải do ngân hàng quản lý. Vì thế, nếu NĐT không rút được tiền, về lý, chỉ có thể vì ngân hàng bị phá sản, chứ không thể do CTCK bị mất thanh khoản không thanh toán được cho NĐT.
Nếu NĐT không thể rút tiền, có thể do CTCK đó đã không tuân thủ đúng quy định về tách bạch tài khoản. Dưới góc độ quản lý, UBCK sẽ căn cứ quy định mà tiến hành phạt hành chính đối với CTCK vi phạm. Ở góc độ NĐT, ngoài yêu cầu CTCK phải thanh toán đủ tiền, NĐT có thể yêu cầu bồi thường thiệt hại nếu chứng minh được hành động chậm trễ trong thanh toán tiền trên đã gây nên thiệt hại cho NĐT
|
đó, khi chưa đến hạn, CTCK chưa thể rút tiền trong trường hợp nhiều NĐT rút tiền đột xuất.
Ở cả 2 trường hợp trên, ông Giang nhận định, mất thanh khoản là không đáng ngại, vì các CTCK có thể lập tức khắc phục tình trạng của mình. Tuy nhiên, nếu mất thanh khoản do CTCK lấy tiền khách hàng đi đầu tư hoặc cho vay thì lại là câu chuyện khác. Bởi CTCK sẽ khó xoay xở được tiền để sớm trả cho NĐT. Trong trường hợp những khoản "mượn đỡ" của NĐT bị thâm hụt do đầu tư thua lỗ hoặc do bên vay mất khả năng chi trả, CTCK sẽ mất thanh khoản thực sự.
Quan ngại ở chỗ, NĐT không thể biết đâu là mất thanh khoản tạm thời, đâu là mất thanh khoản thực sự. Vì các thông tin như chỉ tiêu an toàn tài chính ở CTCK chưa được công khai. Do đó, mặc dù Chủ tịch SMEs khẳng định, thanh khoản tại SMEs vẫn rất tốt, "việc không đáp ứng được nhu cầu rút tiền của khách hàng ngày hôm đó chỉ là trường hợp cá biệt", nhưng một số NĐT vẫn cảm thấy bất an.
Bảo vệ tiền của NĐT
Từ tháng 10/2008, để bảo vệ tiền của NĐT, cũng như ngăn chặn khả năng trục lợi của các CTCK, UBCK đã ra quy định về tách bạch tài khoản của NĐT. Theo đó, tiền của NĐT sẽ do ngân hàng quản lý, còn chứng khoán sẽ được lưu ký tại Trung tâm Lưu ký. Quy định là vậy, nhưng đến nay, chưa ai khẳng định 100% các CTCK đã tuân thủ đầy đủ.
Lâu nay, việc thanh toán tiền cho NĐT vẫn do các CTCK đảm trách. CTCK sẽ điều tiết lượng tiền theo hướng linh động, sao cho không giữ tiền trong quỹ quá nhiều mà vẫn đảm bảo khả năng thanh toán. Số tiền dư ra, CTCK thường gửi ở ngân hàng và thu lợi từ hoạt động này. Trường hợp CTCK muốn sử dụng tiền ở tài khoản tổng cho những mục đích như đầu tư hoặc cho vay, không phải công ty không thực hiện được. Đó là lý do khiến NĐT quan ngại, chừng nào còn duy trì tài khoản tổng ở CTCK, chừng đó tiền của NĐT vẫn trong thế mất an toàn.
Từ ngày 1/4/2011, UBCK ra thêm quy định, yêu cầu các CTCK báo cáo chỉ tiêu an toàn tài chính hàng tháng. Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng, quy định này vẫn chưa thể giám sát hoạt động của CTCK. Vì các CTCK vẫn còn thể "làm bậy" trong thời gian trước ngày nộp báo cáo cho UBCK. Cách tốt nhất, theo nhiều ý kiến là UBCK nên kiểm tra số dư tiền gửi của các CTCK mỗi ngày, làm sao đảm bảo số dư tiền gửi ngân hàng của các CTCK luôn bằng hoặc cao hơn lượng tiền mà khách hàng đã chuyển.